Korf-lagha Kowethas an Yeth Kernewek

5es dyllans, mis Kevardhu 1997

1. Hanow               

Hanow an fondyans ma a vydh Kowethas an Yeth Kernewek.

2. Kostennow            

Kostennow an Gowethas yw dhe avonsysa dyskans an bobel y'n yeth kernewek dre ragworra, skoedhya ha maga hy devnydh. Ny'n jevydh an Gowe thas tu parti politek.

3. Eseleth           

Eseleth an Gowethas a vydh a dus neb re beu degemmerys dhe eseleth ha neb re bes an ragpren dell yw ordenys yn rann 15. Konsel an Gowethas a yll ri galloes rag degemmeryans a eseli heb kynnik po dewisyans, mes ev a yll nagha po diwedha eseleth neb person hag a vo y eseleth erbynn les po towlow an Gowethas, yn y breder. Kuntelles Kemmyn, dell yw styrys a-woeles, a'n jeves galloes klywes derivas yn kever govynnek neghys po yn kever eseleth re beu diwedhys gans an Konsel ha dhe drelya ervirans an Konsel a'n dhew bar ma.

4. Konsel

Rewl an Kowethas a vydh gans Konsel hag a syns ynno (a) Kaderyer, Skrifennyas, Alhwedher, Soedhek Eseleth, Soedhek Dyllansow (omma hag alemma rag dhe veneges avel Soedhogyon), (b) hwegh esel yw dewisys gans an Kuntelles Kemmyn Blydhenyek. Pennskrifer 'An Gannas' a vydh esel an Konsel dre Soedh. An Konsel a'n jeves galloes kestewis po unn po dew esel arall.

5. Dewisyansow

An Soedhogyon ha hwegh esel an Konsel a vydh dewisys pub blydhen gans an Kuntelles Kemmyn Blydhenyek. Res vydh dhe henwesigedhow bos yn skrif, skoedhys gans nessa esel, ha degemmerys gans an Skrifennyas gans unnverheans an person henwys kyns  an Kuntelles Kemmyn blydhenyek. Mar ny veu degemmerys henwesigedh dhe neb soedh, an Kuntelles Kemmyn a yll dewis esel an Gowethas dhe'n soedh na.

6. Leow Gwag Dre Wall

An Konsel a yll gelwel pana esel an Gowethas pynag a vynno dhe lenwel le gwag a hwarvo yn mysk Soedhogyon po eseli an Konsel ha seul a vo yndellma dewisys a wra synsi soedh bys y'n nessa Kuntelles Kemmyn blydhenyek.

7. Kesva An Taves Kernewek

An Gowethas der hy Honsel a wra pana arayow a vo res rag dewis eseli Kesva an Taves Kernewek.

8. Kaderyer

An Kaderyer, mars usi yn y le, a wra synsi an gador yn pub Kuntelles Kemmyn an Gowethas hag yn pub Kuntelles an Konsel. Mar ny vydh an Kaderyer y'n Kuntelles, an Kuntelles a wra dewis Kaderyer dhe'n kuntelles na. Mar pyth niver a votow rynnys poran ynter dew, an Kaderyer a'n jevydh nessa vota po vota tewlel.

9. Kuntellesow Kemmyn

An Skrifennyas a wra dyllo avisyans skrifys a bub Kuntelles Kemmyn dhe bub esel an Gowethas unn jydh warn ugens kyns dydh an Kuntelles. An lyha myns rag ober yn Kuntelles Kemmyn a vydh pymthek esel dewisys.

10. Kuntellesow Kemmyn Blydhenyek

Negys an Kuntelles Kemmyn Blydhenyek a wra synsi ynno dewisyansow an Soedhogyon hag Eseli an Konsel, dell yw provys gans rannow 4 ha 5, dewisyans Pennkomptyer, rians reknow an vlydhen arghansek kyns ha degemmeryans derivadow a-dro dhe ober an Gowethas ha dhe unnverhe an ragpren blydhenyek.

11. Kuntellesow Kemmyn Arbennik

Kuntelles Kemmyn Arbennik a vydh gelwys  mars yw ordenys gans an Kaderyer po gans an Konsel po war ordenans skrifys a bymthek esel an Gowethas dhe'n lyha dhe dhadhla negys unnik. Avisyans Kuntelles Kemmyn Arbennik  a wra leverel ynno porpos an Kuntelles ha ny vydh dadhlys negys arall vydh.

12. Kuntellesow An Konsel

An Skrifennyas a wra ri avisyansow a bub Kuntelles an Konsel seyth dydh dhe'n lyha kyns dydh an Kuntelles. An lyha myns rag ober yn Kuntelles an Konsel a vydh peswar esel devedhys. Kuntelles an Konsel a vydh gelwys mars yw ordenys gans an Kaderyer po war ordenans skrifys a beswar esel an Konsel dhe'n lyha dhe dhadhla negys unnik. An Konsel a wra metya pedergweyth y'n vlydhen dhe'n lyha.

13. Tra Dhesempis Ow Sordya

Mara sord tra dhesempis hag y koedh gwrians distowgh may fo gwithys dader an Gowethas po may fo avonysys hy thowlow, an Soedhogyon po neb dew anedha a yll oberi yn hanow an Gowethas mes i a wra ri derivas dhe nessa Kuntelles an Konsel.

14. Ragprenow

Res vydh dhe bub esel an Gowethas pe an Ragpren Blydhenyek yn avonsyans. Myns an ragpren a vydh ervirys gans an Kuntelles Kemmyn Blydhenyek. Eseleth pynag esel na wrello pe an ragpren a vydh astellys erna vo pes an ragpren hell, mar pe dannvenys kovheans skrifys dhe drygva diwettha godhvedhys an esel.

15. Reknow

An Alhwedher a wra pareusi Reknow an Gowethas bys yn dydh pub blydhen yw ervirys gans an Konsel hag ev a wra ri dhe'n Kuntelles Kemmyn Blydhenyek a syw diwedh pub blydhen arghansek. An Arghow a vydh hwithrys ha testys gans Pennkomptyer (neb na vydh esel an Konsel)  yw dewisys pub blydhen gans an Kuntelles Kemmyn Blydhenyek. An Konsel a yll lenwel le gwag dre wall avel Pennkomptyer bys y'n nessa Kuntelles Kemmyn Blydhenyek.

16. Chanj A Laghys

a)        Herwydh proviansow a hol a'n rann ma, an Korf-lagha a yll bos amendys der ervirans degemmerys gans na le es diw-dressa rann a'n eseli devedhys hag ow votya dhe Guntelles Kemmyn. Avisyans an Kuntelles Kemmyn a dal synsi ynno avisyans an ervirans, ow settya geryow an amendyans kynnigys.

b)     Ny vydh gwrys amendyans vydh dhe Rann 2 Kostennow, Rann 4 Konsel, Rann 17 Omdhiswrians po dhe'n Rann ma heb kummyas kyns yn skrif a'n Dhesedhegoryon.

c)     Ny vydh gwrys amendyans vydh a wrussa gul dhe'n Alusen hedhi bos alusen yn lagha.

d)     An Penndhesedhek a dal dannvon yn skon dhe'n Dhesedhegoryon amendyans pynag gwrys yn-dann an rann ma.

17. Omdhiswrians

Mar tewis an Penngessedhek bos res po kusulyadow dhe dhiswul an Alusen, y hwra gelwel Kuntelles a bub esel an Alusen, anodho may fydh res na le es 21 dydh a avisyans. Mar pydh an kynnik keservirys gans diw-dressa rann a'n re devedhys hag ow votya, an Penngessedhek a'n jevydh an galloes dhe aswonn pythow pynag synsys gans po synsy a-barth an Alusen. Pythow pynag yw gesys wosa kollenwans kendonyow gwiw po kollow a vydh res po treusworrys dhe fondyans po fondyansow alusenek erell a's teves kostennow kehaval orth an Alusen par dell ervirrons eseli an Alusen, po henna ow fyllel gorrys dhe dowl alusenek arall. Dasskrif derivas an akontow, po akont ha derivas, dhe dhiwettha termyn akontyans an Alusen a dal bos dannvenys dhe'n Dhesedhegoryon.