An Gannas yw lyver-termyn dyllys gans Kowethas an Yeth Kernewek pub mis hag a yll bos prenys heb bos esel, po dre gestava an wiasva ma, po dre dhos ha bos esel. Mir orth an folenn eseledh rag derivadow pella.

Ewgh omma rag An Gannas mis Hedra

Mis Gwynngala 2002 - temmigyow

Wosa klywes an nowodhow marthys da y fydh degemmerys Kernewek yn-dann Rann III an Chartour, y firis vy orth agan ‘Towl A (mars yw degemmerys K.)’ ha krysi bos hemma an savla:

1 An media: yma henna ow mos yn-rag gans lies derivas hedhyw. Y hyll bagasow-esel skrifa lytherow ow styrya an Chartour.

2 & 3 Herwydh Art. 6, yth yw devar an governans dhe styrya dhe’n awtoritaow, kowethasow ha tus aga devarow ha gwiryow.

4 Yma’n Orsedh ow kesskrifa gans an BBC hag ordena kuntelles gans Daphne Skinnard rag dadhla an yeth ha gonisogeth dre vras.

5 Ordenys yw dhe gewsel orth kannasow broyow erell an RU y’n kuntelles mis Gwynngala yn kever aga frevyans. Herwydh an Chartour, yma tri mis wosa degemmeryans yeth kyns ev dhe ‘dhos yn effeyth’ (kres mis Hedra??). Ytho, yma termyn dhyn dhe dewlel towl fatell en yn rag.

Jori Ansell,

Kaderyer Kessedhek Kernow an Buro

Penn mis Metheven, an BBC a bellgewsis orthiv ow pysi gweres gans kevres nowydh an bellwolok ha Dawn French ynno. Y’n sywyans, yth yth dhe rekordya tamm Kernewek rag onan a’n towlennow - ha Pol Hodge genev. Kekeffrys yth esa Rod Lyon ena ow rekordya tamm an nowodhow yn Kernewek rag an keth towlenn.

Dew dhydh wosa henna, arta y pellgewsis an BBC orthiv. Yth esens ow fylmya rann a’n kevres yn Hel an Dre, Porthkovrek. Y koedhas dhe onan a’n warioryon kewsel y rann oll yn Kernewek hag edhomm a’n jevo a’m gweres. Nans yw deg blydhen yth o an gwarier na, Ben Craze y hanow, onan a’m studhyoryon yn Loundres - mes ny dheuth dhe’n klas namoy es 4 po 5 mis. Ytho nyns o ystynnys y aswonnvos a’n yeth kernewek.

Byttegyns, re skrifsa Ben y honan lavarow y rann ha’ga dyski ha parys o dhe wari y rann rag an kamera. Yn gwella prys yth esen vy ena ganso rag bos y rann chanjys piw a woer peskweyth dres an jydh na gans an router ha’n askorrer - hag ynwedh gans kusul Dawn French hy honan.

Hanterdydh ha’n re erell ow tybri li bras, yth esen ni ow tasskrifa lavarow Ben - ha dasskrifa ha dasskrifa. Res o dhodho wor’tiwedh kewsel y rann rag an kamera heb chons vydh rag praktis po dyski yn ta an lavarow. Ha gans henna res o dhodho dasleverel an keth lavarow lieskweyth rag an ‘shots’ ken - ha lieskweyth yth ankevi an lavarow ewn hag ena oll an dra a dela dastalleth hag arta hag arta!!! (Hag an keth tra pan nag o an ‘shot’ po an son da).

Pan worfennas an fylmyans dhe eth eur nosweyth pur skwith en ni oll. Mes spit dhe henna, yth o dydh fest didheurek. Metya a wrug gans Dawn French hy honan ha’y hynsa lavarow dhymm o: ‘Dydh da’ (yn Kernewek!) Dres an jydh ni a wre keskewsel pan veu ‘powes’ ha benyn splann yw dhe wir hag yn rann Kernowes. Meur a vri dhedhi yw studh Kernow ha ni a wrug dadhla yn y gever.

Hanow an kevres ma a vydh WILD WEST hag y fydh 6 towlenn ynno, oll desedhys yn Kernow. Diskwedhys a vydh an kevres y’n kynyav dell gonvedhav - gwrewgh gortos y weles!

Barbados: an ynys trovannel ma yw desedhys war amal an Keynvor Atlantek ha’n Mor Karib (gelwys warlergh loeth teythyogyon Amerika Gres), 13 degre Kledh hy dorhys, yn rew a ynysow gelwys an Antilles Lyha ha rann an ynysow Eynda West. An hanow ‘Barbados’, kynsa rekordys yn 1529, a veu res gans marnoryon spaynek, ha’n styr ‘barvys’ yn Kernewek’, awos furv gwreydh an gwydh a dyv war an morep hag a grog avel barvow y’n mor.

An ynysow erell y’n gadon a ystynn yn gwarak yw tanvenydhek[1] hy devedhyans (perthyn kov a’n poenvotter y’n ynys Montserrat nans yw nebes blydhynyow pan dardhas an menydh-tan ena) mes Barbados ny’s teves kerrek a’n par ma; gwrys yw a limven[2] ha gwylar[3].

Byghan yw an ynys, namoy es 21 mildir a’y fenntir kledh dhe’n parth deghow, ha 14 mildir a-dreus, 166 mildir pedrek yn oll. Poblans an ynys yw namoy es neb 270 mil a dus, devedhys dre vras a gethyon degys a Afrika.

Kynsa loethow an ynys o an bobel Arawak devedhys martesen dres an mor a-dhiworth Amerika Dheghow. Fia dhe’n fo a wrussons pan dheuth an kynsa tus europek, marnoryon spaynek a-varr y’n 16ves kansblydhen hag ena tus portynagelek  yn 1536 mes ny wrug an dus europek ma trevesiga an ynys.

Pan dheuth dre wall kapten gorhel predennek dhe’n ynys yn 1625 ev a dhiskudhas nag o poblys vydh oll. An marner ma o neb unn Kapten Henry Powell - Kernow martesen po Kembro, mes gelwys Sows yn lyvrow istori Barbados. Koynt yw yn hwir bos puptra yn kever Breten Veur henwys ‘sowsnek’ kynth o Barbados rann an Empoureth kynsa hag a-wosa Les an Kemmyn ‘Predennek’.

An ynys a veu rynnys yn plywyow, unnek anedha, ow sywya an gis predennek ha pub plyw gelwys warlergh sans rag ensampel Sen Peder, Sen Tommas hag erell, marnas an blyw dheghow yw henwys Eglos Krist (Christ Church).